Wikipedia:Ukens artikkel

Våre beste artikler
Ukens artikkel: det beste fra vår egen wiki
- og et skandinavisk samarbeid


Ukens artikkel er en bolk på forsiden som blir oppdatert en gang i uken med de første avsnittene fra en spesielt god artikkel fra vår Wikipedia, sammen med et bilde. Artiklene velges blant våre Utmerkede artikler, Anbefalte artikler og Gode lister.

Du kan også være med på å foreslå en artikkel som ukens artikkel; du skriver inn ditt forslag på en ledig diskusjonsside under årsoversikten over forslag. Her kan du også kommentere andres forslag. Sjekk på forhånd på artikkelens diskusjonsside at artikkelen tilhører en av kvalitetsmerke-gruppene nevnt ovenfor, og at artikkelen ikke allerede har vært Ukens artikkel. En oversikt over mulige artikler finner du her.

Skandinavisk samarbeid. De skandinaviske wikipedia-utgavene samarbeider om å vise fram gode artikler på hverandres forside. Disse artiklene kopieres fra våre nabospråks-wikipediaer, på bakgrunn av valg av ukens artikkel som allerede er gjort der.

Ukens artikkelRediger

Ukens artikkel. Arkiv: 2005  · 2006  · 2007  · 2008  · 2009  · 2010  · 2011  · 2012  · 2013  · 2014  · 2015  · 2016  · 2017  · 2018  · 2019  · 2020  · 2021  · 2022

Den nåværende versjonen av denne bolken på forsiden er:

Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services (Global rapport om verdens naturtilstand) er en rapport utgitt av FNs Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (en del av UNEP, FNs miljøprogram). Rapporten ble utgitt 6. mai 2019 og omhandler den globale tilstanden for biologisk mangfold. I den hevdes det at menneskelig innvirkning på naturmiljøet siden 1970 har ført til at jordens biologiske mangfold har lidd en katastrofal tilbakegang. Tilbakegangen er uten sidestykke i menneskehetens historie. Et gjennomsnitt på rundt 25 % av alle undersøkte dyr- og plantegrupper er truet, hvilket betyr at 1 million arter står i fare for utryddelse.

Det som forårsaker disse endringene for økosystemer på landjorden og i ferskvann er først og fremst arealbruksendringer (landjord som utbygges). Andre årsaker er direkte utnyttelse og rovdrift på dyr, planter og andre organismer. Klimaendringene er et dirkete pådriv som stadig forverrer betydningen av de andre driverne. For de marine økosystemene er det utnyttelse i form av fiske som har størst betydning, deretter arealbruksendringer relatert til land og sjø.

Rapporten anbefaler at verden ikke bare gjennomfører naturbevaring i tradisjonell forstand, men at hele den økonomiske verdensorden tar en annen form, samt at folks personlige verdier endres. ► Les mer her.

visdiskutérrediger

Neste ukes bolk er:

Liste over europamestere i fotball for menn omfatter samtlige spillere og trenere som har vært med og vunnet EM i fotball siden det første EM i 1960. Totalt 327 spillere har vært med på det vinnende laget i europamesterskapet i fotball, og 13 av disse har vunnet to ganger. De to første europamesterskapene i fotball gikk under navnet «Europacupen i fotball», og er tatt med i listen. ► Les mer her.

visdiskutérrediger

Ukens nynorsk-artikkelRediger

Wikipedia:Ukens artikkel · Arkiv for nynorskartiklene: 2005  · 2006  · 2007  · 2008  · 2009  · 2010  · 2011  · 2012  · 2013  · 2014  · 2015  · 2016  · 2017  · 2018  · 2019  · 2020  · 2021  · 2022

Den nåværende versjonen av denne bolken på hovedsiden er:

Fjernkopling innan meteorologi syner til forskjellige klimamønster og anomaliar i dei atmosfæriske sirkulasjonane som påverkar kvarandre over store avstandar, typisk tusenvis av kilometer eller på planetær skala. Endringar i desse systema kan til dømes påverke plasseringa og intensiteten til jetstraumane og slik påverke temperatur, nedbørsmengder, lågtrykksbanar og høgtrykksplasseringar over store område.

Ei av dei mest kjende fjernkoplingane, og den første som vart oppdaga, er koplinga mellom lufttrykket i Tahiti og Darwin i Australia, som definerer den sørlege oscillasjonen og er med å setje i gang El Niño- og La Niña-episodar. Eit anna døme er koplinga mellom vêret nær jordoverflata og stratosfæren, til dømes gjennom brå stratosfæriske oppvarmingar som påverkar polarvirvelen og kan føre til iskalde vintrar. Les meir …

Vis alene

Neste ukes bolk er:

Grashopper er ei gruppe insekt i ordenen rettvenger. Dei høyrer til det som truleg er den eldste nolevande gruppa av planteetande tyggande insekt som kan førast tilbake til tidleg trias for rundt 250 millionar år sidan. Dei er hemimetabole insekt som ikkje går gjennom komplett metamorfose; i staden blir dei klekka frå eit egg som nymfer som går gjennom fem hamskifte, der dei blir likare vaksne dyr på kvart stadium. Nokre grashoppeartar kan endra farge og oppførsel og danna svermar dersom dei rette tilhøva er til stades for det.

Grashopper er vanlegvis planteetararar. Nokre få av artane kan bli store skadedyr på korn, grønsaker og beitemark, særleg når dei svermar i milliontal og øydelegg avlingar i store område. Dei lever typisk på bakken, og bruker dei sterke bakføtene sine til å rømma frå farar gjennom kraftige hopp. Les meir …

nndasv

Ukens danske artikkelRediger

Den nåværende versjonen av denne bolken på forsiden er:

Versailles-freden blev underskrevet den 28. juni 1919 af Frankrig, Storbritannien, USA og deres allierede på den ene side og Tyskland på den anden side som afslutning på første verdenskrig.

Fredsaftalen forpligtede Tyskland til at afskaffe almindelig værnepligt og kun have en begrænset hær. Desuden blev Tyskland pålagt en enorm krigsskadeerstatning, da det af Versailles-freden fremgik, at Tyskland alene bar ansvaret for krigen. Blandt traktatens 440 punkter var følgende: Tyskland måtte afgive Alsace-Lorraine til Frankrig samt andre områder til flere nabolande, i alt 13,5 % af sit territorium i 1914 og omkring syv millioner indbyggere. Desuden måtte landet afstå alle oversøiske kolonier.

Grundtanken bag aftalen var den amerikanske præsident Woodrow Wilsons ideer om nationers ret til selvbestemmelse. Derfor blev mange grænsedragninger foretaget på baggrund af folkeafstemninger som i Sønderjylland.

Resultatet var, at Versailles-freden blev anset for at være hård og uretfærdig i Tyskland og USA, mens Frankrig mente, at den var for mild. Versailles-traktaten spillede en vigtig rolle for det tidlige nationalsocialistiske parti og er en af de vigtigste årsager til udbruddet af anden verdenskrig. ► Læs mere

Vis alene

Neste ukes bolk er:

Vincent-Marie de Vaublanc (1756-1846) var en fransk politiker og forfatter, tilhænger af den katolske kirke og kongemagten.

Vaublancs virke bragte ham på skift i tjeneste under Ludvig 16., Barras, Napoleon, den fremtidige Karl 10. af Frankrig og endelig Ludvig 18. Han var kongetro deputeret under den franske revolution og under Direktoriet, lovløs under Terrorregimet og præfekt under Napoleon. Derpå blev han indenrigsminister for Ludvig 18., og han sluttede sin politiske karriere som yderligtgående royalistisk parlamentariker. Fire forskellige politiske regimer havde forbudt hans værker og efterlyst ham, uden han dog nogensinde blev anholdt, idet det hver gang lykkedes ham at vinde det pågældende regimes gunst. Han er kendt for sine politiske taler samt for den kontroversielle reorganisering af Académie française i 1816.

Vaublanc bidrog til at præge denne særlige periode i fransk historie. Han var og forblev tilhænger af autoritet og orden, men hældede samtidig moderat til de "fremskridt" revolutionen bragte med sig. Først under Restaurationen udviklede han sig til fuldbyrdet radikal kontrarevolutionæ. ► Læs mere

dannsv

Utvalgt svensk artikkelRediger

Ukens artikkel. Arkiv svenske: 2005  · 2006  · 2007  · 2008  · 2009  · 2010  · 2011  · 2012  · 2013  · 2014  · 2015  · 2016  · 2017  · 2018  · 2019  · 2020  · 2021  · 2022

Utvalgt svensk artikkel velges ut blant de artikler som er ukens utvalgte på svensk wikipedia: her.

Den nåværende versjonen av denne bolken på forsiden er:

Kirby 64: The Crystal Shards är ett plattformsspel utvecklat av HAL Laboratory och utgivet till Nintendo 64. Det är det sjätte huvudspelet i Kirby-serien och är en direkt uppföljare till Kirby's Dream Land 3. Det släpptes 2000 i Japan och Nordamerika och 2001 i Europa, efter en lång utvecklingstid på sammanlagt fem år. 2008 återutgavs det digitalt över hela världen till Virtual Console.

Spelet är det första i Kirby-serien med 3D-grafik och introducerade även ett nytt system för att kombinera de olika attackerna som spelaren kan kopiera från fienderna i spelet. Handlingen kretsar, liksom andra titlar i serien, kring den runda rosafärgade figuren Kirby. När det släpptes fick det ett mestadels gott mottagande där i synnerhet spelsystemet fick bra kritik, medan den korta längden på spelet samt den enkla svårighetsgraden kritiserades. Globalt sålde det över 1,5 miljoner kopior och var särskilt en framgång i Japan. ► Läs mer …

Vis alene

Neste ukes bolk er:

“About a Girl” är en singel från 1994 av det amerikanska grungebandet Nirvana. "About a Girl", som skrevs av Nirvanas sångare Kurt Cobain, lanserades från början på bandets debutalbum Bleach medan singelversionen släpptes på livealbumet MTV Unplugged in New York. Låten hamnade som bäst på plats 1 i USA, men nådde även upp på topp tio i Australien, Danmark, Finland och Kanada.

"About a Girl" handlar om Cobains dåvarande flickvän Tracy Marander och var Cobains första försök att skriva en kärlekslåt. Han hämtade inspiration till låten av de meningsskiljaktigheter han och Marander hade i sitt förhållande samt av Meet the Beatles!. "About a Girl" var en av få låtar från Bleach som Nirvana fortsatte att uppträda med live under hela sin verksamma tid. ► Läs mer …

svdann

Uke 34Rediger

Ukens artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki
Ukens artikkel på nynorsk nowiki nnwiki dawiki svwiki
Ukens danske artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki
Utvalgt svensk artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki

Uke 35Rediger

Ukens artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki
Ukens artikkel på nynorsk nowiki nnwiki dawiki svwiki
Ukens danske artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki
Utvalgt svensk artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki